ប្រវតិ្តសាស្រ្តពិភពលោកពីសម័យបុរេប្រវត្តិដល់សង្គ្រាមលោកលើកទី២

ប្រវត្តិសង្គ្រាមនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៏​ (ភាគ1&2)

ប្រវត្តិសាស្រ្តនៃ ប្រទេសកម្ពុជា​ ភាគទី៣

្ថានភាព ប្រទេស កម្ពុជា នាឆ្នាំ ១៩៨៩ ជាស្ថានភាពទាល់ច្រក ចំពោះចលនាតស៊ូរំដោះប្រទេស ឲ្យចេញផុតពី របបដែលទីក្រុងហាណូយ បានបន្តុបអស់រយៈពេល ១០ ឆ្នាំ មកហើយ ។ មួយវិញទៀត «រដ្ឋាភិបាល ចម្រុះ កម្ពុជា ប្រជាធិបតេយ្យ » (G.C.K D.) ដឹកនាំដោយ សម្តេច នរោត្តម សីហនុគ្មានជម្រើសអ្វីទៀតក្រៅពីធ្វើការចរចាឡើយ ទោះបីក្រុមខ្មែរក្រហម ចង់បន្តការប្រយុទ្ធផ្លូវយោធាទៀតក្តី ។ ការពិត ចំពោះក្រុមអ្នកតស៊ូ គឺ ការ ចរចារនៅក្នុងស្ថានភាពបែបនេះតែម្តងដែលពួកគេសឹងតែមិនអាចទទួលយក បាន ។ នៅពេលនោះ របប ហេង សីរីន ក្តាប់ ៩០ ភាគរយ នៃ ទឹកដី ហើយ ខ្មែរក្រហម ក៏ត្រូវសហគមន៍ អន្តរជាតិ ថ្កោលទោសពី បទប្រល័យរាជសាន៍ឯងទៀតជន៍។ សមាសភាពរផ្សេងៗទៀតមានច្រកតែមួយ ប៉ុណ្ណ ដើម្បីបញ្ចប់សង្រ្គាម គឺ ការចរចាជាមួយ របប ហេងសំរិន ទោះជារត់ត្រូវ ធ្វើសម្បទាន សំខាន់ៗក៏ដោយក្តី ។ សរម្រេចសម្រេចទៅ គឺ របបខ្មែរក្រហម (ទៅវិញទេដែលគូទាំងសងខាង ត្រូវកំចាត់ចេញ ពីឆាកនយោបាយខ្មែរ ។ ប៉ុន្តែដោយសហភាព សូវៀតត្រូវរលំរលាយ ហើយដោយវៀតណាម ត្រូវ ដកកងទ័ពចេញពី កម្ពុជា គឺនៅសល់តែ របប ហេងសំរិន ប៉ុណ្ណោះ ដែល គ្រប់គ្រងទឹកដី ។ តាមការពិត មុខនឹងដកកងទ័ពចេញ វៀតណាមនិត សហភាព សរវៀត បានពង្រឹងរដ្ឋបាល នៃ របប ហេង សឺន ទុករួចជា ស្រេច ដើម្បីយកប្រៀបទៅលើ ភាគីផ្សេងៗទៀត ។ អ្នកវិភាគខ្លះ យល់ថា វៀតណាម ដកកងទ័ពមែន តែវិលមកជាស៊ីវិលវិញ ដដែលជាដដែល ។ វៀតណាម មិនបោះបង់ទឹកដីកម្ពុជាចោល ដោយស្រួលពេក ដូច្នេះនោះទេ ព្រោះខ្លាចចិនចូលមកកម្ពុជា ហើយវាយយកទឹកដីវៀតណាមទៀតនៅពេល អនាគត ។

វប្បធម៏ អរិយធម៏ ខ្មែរ-ឥណ្ឌា

មនុស្សលោក

សត្វលោក

ខ្ញុំនៅផ្ទះនេះមិនឆ្ងាយពី៣០ឆ្នាំហើយទេ។ ពីមុនមក ប្រុស ម្ចាស់ផ្ទះចេញបាត់ៗពីព្រឹកដល់ល្ងាចស្ទើរគ្មានលស់ពេល ហើយខ្ញុំ ក៏មិនដឹងថាគាត់ទៅណាដែរ ប៉ុន្តែដោយសារអ្នកក្រៅដែលឧស្សាហ៍ មកលេងតែងហៅគាត់ថា «លោកគ្រូ»ៗដូច្នេះ ខ្ញុំគិតថាគាត់ធ្វើគ្រូ។ បើប្រពន្ធគាត់វិញទើបនៅផ្ទះច្រើនជាង ទោះជាចេញទៅណា រាល់ថ្ងៃក៏ច្រើនទៅតែត្រឹមផ្សារដើម្បីទិញត្រីសាច់និងបន្លែបន្ទុក យកមកដាំស្ងប៉ុណ្ណោះ។ បើនិយាយពីអ្នកក្រៅដែលតែងមកលេង ជារឿយៗនោះ ទោះជាសោរ៍អាទិត្យក៏ច្រើនតែមកយប់។ យ៉ាង ណាក៏ផ្ទះនេះមិនសូវដាច់ភ្ញៀវដែរ កាលជំនាន់នោះ។ មកដល់ ពេលនេះហើយក៏ខ្ញុំនៅតែពុំដឹងច្បាស់ថាគេចង់ជួបគ្រូគេ ឬមួយ ដោយសារស្ត្រីម្ចាស់ផ្ទះជាអ្នករស់រាយ ចូលចិត្តទទួលបាយទឹក។ តាមស្មាន ប្រហែលជាមកពីប្រការទាំងពីរនេះបូកចូលគ្នា។

ទន្សាយជានរណា

ទន្សាយគឺជាក្មេងស្រីម្នាក់ដែលមានក្ដីសុបិនចង់ក្លាយជាអ្នកនិពន្ធតាំងពីអាយុ​​​ ១២​ឆ្នាំ។​​ ជាក្ដីស្រមៃគ្មានភាពប្រាកដនិយមទាល់តែសោះ ព្រោះសូម្បីតែខ្លួននាងផ្ទាល់ក៏មិនដឹងថាពេលក្លាយជាអ្នកនិពន្ធម្នាក់ដែលគ្មានប្រាក់ខែដូចការងារផ្សេងទៀត តើនាងអាចរស់នៅដោយរបៀបណា? នាងដឹងត្រឹមថាចូលចិត្តអានសៀវភៅរួចក៏ចង់សរសេរពីរឿងរ៉ាវគ្រប់យ៉ាងដែលស្ថិតនៅក្នុងចិត្តរបស់នាង ហើយដែលនាងមិនអាចនឹងនិយាយចេញមកបាន។ ជីវិតកូនអ្នកក្រមិនខុសពីលំអងធូលីត្រូវខ្យល់បក់បោកវក់វីគ្មានទីកំណត់។ ទុក្ខលំបាកគឺជាមេរៀនជីវិតដែលបង្រៀននាងឱ្យរឹងមាំដើម្បីរស់។ ឧបសគ្គរាប់មិនអស់ជាបទពិសោធសម្រាប់ឱ្យនាងតស៊ូរហូតដល់ទីបំផុត។ សម្រាប់កូនអ្នកក្រស្នេហាយុវវ័យគ្រាន់តែជាពន្លឺកាំជ្រួចដែលភ្លឺស្អាតតែមួយរំពេច ហើយក៏រលាយបាត់អស់។ ក្ដីសង្ឃឹមសម្រាប់នាងប្រៀបដូចដុំពពកនៅលើមេឃដ៏សែនខ្ពស់ឆ្ងាយ អាចមើលឃើញតែស្រវាចាប់មិនបានឡើយ។ ទោះបីត្រូវឆ្លងកាត់ខ្យល់ធំខ្ពស់ជ្រោះជ្រៅកម្រិតណាក៏ដោយនាងគ្មានថ្ងៃបោះបង់ការតស៊ូជាដាច់ខាត។

អ្នកនិពន្ធខ្មែរដែលមានឈ្មោះល្បី

សុបិន​ និង​ ការពិត ភាគ១

បន្ទាប់ពី របប « សាធារណរដ្ឋខ្មែរ » ត្រូវខ្មែរក្រហម វាយរំលំ នៅថ្ងៃ ១៧មេសា ឆ្នាំ ១៩៧៥ ប្រទេសកម្ពុជា បានធ្លាក់ទៅក្នុងវិនាសកម្មមួយ ដ៏ក្រៀមក្រំ ។ នៅក្នុង របប «កម្ពុជា ប្រជាធិប តេយ្យ» ដឹកនាំ ដោយ ប៉ុល ពត ហើយ ដែលមាន ប្រទេសចិនកុម្មុយនិស្ត ជាសម្ព័ន្ធមិត្ត ប្រជា ជនខ្មែរ ជាង ១ លាន នាក់ បានត្រូវគេសម្លាប់ នៅក្នុងស្ថានភាព គួរឲ្យសង្វេគពន់ពេកក្រៃ។ នៅ ដើមឆ្នាំ ១៩៧៩ កងទ័ពវៀតណាម ដែលមានជំនួយ ពី សហភាព សូវៀត បានចូលមកក្នុង ស្រុកខ្មែរវាយរំលំ របប «កម្ពុជា ប្រជាធិបេតយ្យ » ។ អធិករណ៍ រវាង កុម្មុយនិស្ត ចិន និង កុម្មុយនិស្តវៀតណាម តាមរយៈអ្នកដឹកនាំខ្មែរ ចេះតែមានបន្តទៀត។ កិច្ចព្រមព្រៀង សន្តិភាព ទីក្រុងប៉ារីស៍ ឆ្នាំ ១៩៩១ និង អន្តរាគមន៍ របស់អង្គការ សហប្រជាជាតិ នៅឆ្នាំ ១៩៩២ បានរៀបចំ ការបោះឆ្នោតសេរី ដែលបានផ្តល់ជ័យជំនះ ទៅឲ្យគណ បក្ស រាជានិយម ដឹកនាំដោយ ព្រះអង្គម្ចាស់នរោត្តម រណឫទ្ធិ ។ ប៉ុន្តែ រដ្ឋប្រហារខែ កក្កដា ឆ្នាំ ១៩៩៧ បានបើកផ្លូវឲ្យ« បក្ស ប្រជាជន» កាន់អំណាចបន្តទៀត ។ សុបិន របស់ ប្រទេសដែលដណ្ដើមគ្នា លេបទឹកដីខ្មែរ កំពុង តែ ក្លាយទៅជា ការពិត ។ អ្នកដឹកនាំខ្មែរ ព្រមទាំង ប្រទេសជាប់ពាក់ព័ន្ធ ពុំព្រមអនុវត្តកិច្ចព្រម ព្រៀងសន្តិភាព ទីក្រុងប៉ារីស៍ឡើយ ហើយរុញច្រានស្រុកខ្មែរឲ្យធ្លាក់ជ្រៅទៅៗ ទៅក្នុង មហន្តរាយមួយ ដ៏ធំធេង សាជាថ្មីទៀត។

ល្បើកសុភាសិត

របត់នយោបាយភាគ២

"ឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រមានចំណងជើងថា របត់នយោបាយ (សីហនុ - លន់ នល់ - ប៉ុល ពត - ហ៊ុន សែន) ត្រូវបានរៀបចំចងក្រងបោះពុម្ពជាសៀវភៅនេះឡើង ក្រោមការ ជួយឧបត្ថម្ភគាំទ្រដ៏ថ្លៃថ្លាពីសំណាក់សម្តេចក្រឡាហោម ស ខេង ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ។វីដែលធ្វើខ្ញុំបាទជាអ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រនេះ មានការរំភើប រីករាយ និងមានកិត្តិយសបំផុតនោះ គឺនៅក្នុងលិខិតដាក់ជូនសុំអនុសាសន៍ស្តីពីជម្រើស នៃការបោះពុម្ព សម្តេចបានចារបញ្ជាក់មកវិញ ប្រកបដោយគតិបណ្ឌិត និងមនសិការ ប្រវត្តិសាស្ត្រជាតិ គួរឱ្យគោរពកោតសរសើរបំផុត ថា៖ ...ជម្រើសណាក៏បាន សំខាន់ ចង់បានសៀវភៅប្រវត្តិសាស្ត្រមួយនេះ ទុកឲ្យកូនចៅរៀនសូត្រ ។ខ្ញុំបាទសូមគោរពថ្លែងអំណរគុណដ៏ជ្រាលជ្រៅ និងប្រសិទ្ធិពរជ័យជូនសម្តេច សូម ប្រកបដោយពលានុភាពខ្លាំងក្លា បញ្ញាញាណភ្លឺថ្លា សុខភាពល្អបរិបូរណ៍ អាយុយឺនយូរ និងទទួលបានជោគជ័យគ្រប់ភារកិច្ចដឹកនាំប្រទេសជាតិ។ "

អាថ៏កំបាំងនៃថាសហោះ

ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ ពាក្យកាព្យរបស់ ឌឿន វ៉ាន់