៣៣​​ សុភាសិតខ្មែរ

វិភាគទាននៃការសិក្សាអក្សរសិល្ប៍ខ្មែរ ក្នុងការលើកកម្ពស់អំណាននៅកម្ពុជា

អំណានអក្សរសិល្ប៍នឹងបង្កើត ឱ្យមានទម្លាប់អាន និងការសិក្សាពេញ មួយជីវិត និងជួយសិស្សឱ្យចេះស្រមើ ស្រមៃពីគំនិតផ្សេងៗ ចេះវិភាគ និង ចេះបកស្រាយរកហេតុផល។ ការ សិក្សាអក្សរសិល្ប៍មិនត្រឹមតែជួយឱ្យ សិស្សទទួលបានជោគជ័យក្នុងការ សិក្សារៀនសូត្រ និងបំពេញវិជ្ជាជីវៈ ក្នុងយុគសម័យបច្ចេកវិទ្យាឌីជីថល ប៉ុណ្ណោះទេ តែថែមទាំងជួយថែរក្សា អក្សរសិល្ប៍ខ្មែរឱ្យស្ថិតស្ថេរគង់វង្ស និងអភិវឌ្ឍអក្សរសិល្ប៍ខ្មែរឱ្យឆ្លើយតប ទៅនឹងតម្រូវការសតវត្សទី២១ថែម ទៀតផង។

បណ្ដេញព័ត៍មានវប្បធម៍ខ្មែរ កម្រងអត្ថបទលេខ១៧

ភ្លើងជាបាតុភូតធម្មជាតិដែលកើតមាននៅលើផែនដីយើងនេះរាប់សិបលាន ឆ្នាំមកហើយ។ យោងលើឯកសារស្រាវជ្រាវផ្នែកបុរេប្រវត្តិសាស្ត្រ មនុស្សចេះប្រើភ្លើង ចំអិនអាហារ កម្ដៅខ្លួនទប់ទល់នឹងធាតុអាកាសត្រជាក់ និងសម្រាប់ការពារខ្លួនពីការ យារយីអាយុជីវិតរបស់ពួកគេអំពីពពួកសត្វសាហាវអស់កាលជាងមួយលានឆ្នាំមកម៉្លេះ។ ប៉ុន្តែនៅពេលនោះ មនុស្សពុំទាន់ចេះបង្កាត់ភ្លើងនៅឡើយ គឺមនុស្សយកភ្លើងដែលឆេះ ដោយធម្មជាតិមកប្រើប្រាស់ ដូចជាភ្លើងឆេះព្រៃ ដែលបង្កឡើងដោយរន្ទះបាញ់ ភ្លើង និងការរមៀលធ្លាក់នៃដុំថ្មពីទីខ្ពស់មកទង្គិចជាមួយដុំថ្មផ្សេងទៀតនៅទីទាប បង្កជា ផ្កាភ្លើងហើយក្លាយជាភ្លើងឆេះព្រៃជាដើម។

អាហារនៅជនបទអង្គរ

ក្នុងការបង្ហាញពីស្ថានភាពម្ហូបអាហារនេះ ខ្ញុំមាន ថ្លែងមុននឹងសម្រេចថាយកណាមួយ។ ម្យ៉ាងគឺលើកយក ជម្រើសផ្សេងៗដែរ ក្នុងនោះមានពីរដែលត្រូវយកមកថ្លឹង អាហារដែលខ្ញុំបានប្រទះនៅទីនានាដោយមិនរើសមុខមក លាតត្រដាង ឲ្យតែទីនោះជាជនបទអង្គរ។ បើធ្វើបែបនោះ ការស្រាវជ្រាវបន្ថែមមិនធំធេងពេកទេ ត្បិតបានពោលពី លើមកហើយ ថាខ្ញុំដើរសុកតត្រុកនៅតំបន់នេះជាយូរឆ្នាំ មកដែរ ដូច្នេះធ្លាប់មានឱកាសឃើញគេរៀបចំនិងរួមអាហារ ជាមួយគេច្រើនដង។ តែជាចុងក្រោយក៏សម្រេចថាបង្ហាញ ម្ហូបអាហារតាមគ្រួសារទៅវិញ គឺថាជាទូទៅ ភូមិមួយយក គ្រួសារមួយជាពិសេសមកបង្ហាញ ដើម្បីឲ្យឃើញថាក្នុង ផ្ទះតែមួយ ម្ហូបអាហារដូរយ៉ាងណាពីពេលមួយទៅពេល មួយ ស្របតាមរដូវ, ស្របតាមរបរអ្នកផ្ទះ (អ្នកនោះជាអ្នក ស្រែសុទ្ធសាធឬទៅធ្វើកម្មករនៅក្រៅ), ស្របតាមក្មេង ដែលនៅតូចមិនទាន់រៀននិងក្មេងដែលរៀន។ល។ ដូច្នេះ គ្រួសារខ្លះដែលធ្លាប់ស្គាល់ពីមុនមក ក៏ខ្ញុំត្រូវតែពង្រីកការ ទាក់ទងទៅមកញឹកញាប់តទៅទៀត ឯភូមិណាដែល គ្រាន់តែធ្លាប់ដើរ តែពុំដែលជិតស្និតនឹងផ្ទះណាជាពិសេស ក៏ខ្ញុំត្រូវចាប់ផ្តើមទាក់ទងគេដើម្បីឡើងចុះជាធម្មតាបាន។

បណ្ដេញព័ត៍មានវប្បធម៍ខ្មែរ កម្រងអត្ថបទលេខ៩

ឧបករណ៍ប្រើប្រាស់រាល់ថ្ងៃដែលធ្វើពីលោហៈទោះបីជាមានការនាំចូល ក៏នៅតែផលិតក្នុងស្រុកតាមកម្រិត ខុស ជាផលិតផលឧស្សាហកម្មមកពីក្រៅក្ដី គ្នាដែរ។ ដូច្នេះជាងដែកមាននៅគ្រប់ទិសទីក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ បើយើងចែកជា ទំហំការងារ នាងខ្ញុំយល់ថាកម្រិតឬទំហំនោះមានបី។

ប្រវត្ដិវិទ្យា សេចក្ដីសង្ខេបមេរៀនប្រវត្ដិសាស្រ្ដតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងពិភពលោក សម្រាប់ជំនួយស្មារតីដល់សិស្សថ្នាក់ទី១២

"អក្សរសិល្ប៍ និងភាសាខ្មែរកណ្ដាល តាមរយៈសិលាចារឹកនគរវត្ដ "

ភាសា «ខ្មែរកណ្តាល» គឺជាភាសា ដែលមានលក្ខណៈអន្តរកាលពីភាសា «ខ្មែរ- បុរាណ» ទៅភាសា «ខ្មែរទំនើប» ដោយ អ្នកនិពន្ធប្រើប្រាស់ពាក្យពេចន៍នៃ «ខ្មែរ- បុរាណ» លាយឡំជាមួយនឹងភាសាសំស្ក្រឹត ភាសាបាលី និងភាសា «ខ្មែរកណ្តាល»។ នៅសម័យអង្គរខ្មែរបានខ្ចីពាក្យសំស្ក្រឹត ដើម្បីប្រើប្រាស់នៅក្នុងភាសាប្រចាំថ្ងៃ ដែល ធ្វើឱ្យវប្បធម៌សំស្រ្កឹតចាក់ឫសចូលយ៉ាង ជ្រៅនៅក្នុងវប្បធម៌និងភាសាខ្មែរបុរាណ។ នៅសម័យក្រោយអង្គរភាសាបាលីត្រូវបាន គេយកមកប្រើទន្ទឹមគ្នានឹងភាសាសំស្ក្រឹត។ ភាសាខ្មែរកណ្តាល គឺជាដំណាក់ កាលមានការផ្លាស់ប្តូរទាំងការប្រើពាក្យ វេយ្យាករណ៍ និងសូរសព្ទ និងការចាប់ផ្តើម នៃដំណាក់កាលនៃភាសាខ្មែរទំនើបនៅ ពាក់កណ្តាលទី២នៃសតវត្សទី១៨។

បណ្ដេញព័ត៍មានវប្បធម៍ខ្មែរ កម្រងអត្ថបទលេខ៥

យើងដឹងហើយថាភាជន៍ជាវត្ថុសំខាន់ខ្លាំងណាស់ ដោយសារសម្រាប់ដាក់វត្ថុច្រើនបែប ច្រើនយ៉ាង។ នៅទីនេះខ្ញុំពុំនិយាយពីចានក្បានសម្រាប់ដាក់បាយសម្លទទួលទានរាល់ថ្ងៃជាទៀងទាត់ នោះឡើយ។ ឯពាក្យថា “ដាក់” នោះសោតក៏ពុំសំដៅទៅគំនិតថារក្សាអ្វីមួយទុកឲ្យបានយូរ ពុំឲ្យប៉ះថ្ងៃ ឬសំណើម ឬសត្វល្អិតមកបំផ្លាញជាដើមនោះដែរ តែគោលបំណងធំនោះ គឺដាក់ជុំគ្នាឲ្យមានរបៀប កុំឲ្យរាយប៉ាយវត្ថុនានា ហើយម្យ៉ាងទៀតគឺឲ្យគាប់ភ្នែកទៀតផង។ ដូច្នោះហើយបានជាភាជន៍ ច្រើន តែឃើញគេយកទៅដាក់គ្រឿងតង្វាយ, សំណែន ឬតម្កល់គ្រឿងរណ្តាប់ជាដើម។ នៅសម័យបុរាណ ច្បាស់ជាគេយកចិត្តទុកដាក់ខ្លាំងណាស់ក្នុងការប្រើប្រាស់ភាជន៍នានា ដ្បិតនៅតាមរូបចម្លាក់គេ ៖ ជាចំនួនភាជន៍ អាចឃើញភាជន៍ច្រើនបែបច្រើនយ៉ាងណាស់។

ជីវិតអាពាហ៍ពិពាហ៍

គ្រួសារគឺជាកោសិកាសង្គមដ៏តូចបំផុត។ ឬ បើនិយាយត្រឡប់មកវិញ សង្គម គឺជាការរួមប្រជុំ នៃគ្រួសារទាំងឡាយ។ គ្រួសារគឺជាការកំណត់របស់ សង្គមទាំងផ្នែកសន្តិភាព សុខុមាលភាព និងវិបុលភាព។ ពួកយើងច្រើន តែ មើលរំលងទៅលើស្ថាប័នដទៃទៀតមាន ការគ្រប់គ្រង ការសិក្សា សាសនា ការកំសាន្ត និងជាពិសេសស្ថាប័នសេដ្ឋកិច្ច ហើយច្រើនតែមើល ទៅសង្គមរួមទាំងមូលជាបែបមហាភាគ។ គ្រួសារមានលក្ខណៈជាសង្គម មួយដោយបរិបូណ៌។ បើសង្គមតូចនេះល្អ គ្មានជំងឺ សង្គមធំក៏ល្អ និង មានសុខភាពល្អដែរ។ ក្នុងខ្លួនមនុស្សយើងការរកឃើញមេរោគមហារីក បានបង្ហាញអោយដឹងថា រោគនេះកើតឡើងដោយកោសិកាក្នុងខ្លួនយើង ត្រង់ណាមួយ «ឆ្កួត» ឬ «មិនធ្វើការទៅតាមមុខនាទីខ្លួន» ដែលគួរធ្វើ ទៅខាំគេទាំឯង រហូតវិនាសសាច់ត្រង់នោះ។ រចនាករ យល់ឃើញថា បើសង្គមគ្រួសារ «ឆ្កួត» ឬ «មិនធ្វើការទៅតាមមុខនាទីខ្លួន» ដែលគួរ ធ្វើទេសង្គមមនុស្សនោះប្រាកដជាកើតរោគមហារីកដែរជាមិនខាន។

បណ្ដេញព័ត៍មានវប្បធម៍ខ្មែរ កម្រងអត្ថបទលេខ១៣

កំណែទម្រង់សាលារៀននៅកម្ពុជា

សាលារៀន គឺជាកោសិកាស្នូលនៃ ប្រព័ន្ធអប់រំ។ សាលារៀនល្អ គឺសាលា ដែលគណៈគ្រប់គ្រង និងគ្រូគោរពបាន យ៉ាងពេញលេញនូវតម្លៃជាមូលដ្ឋាន មាន បេសកកម្មច្បាស់លាស់ កំណត់នូវលទ្ធផល ខ្ពស់ ដែលគ្រូ និងសិស្សត្រូវសម្រេចឱ្យបាន និងត្រូវមាននាយក ដែលមានសមត្ថភាព ក្នុងការដឹកនាំអនុវត្តនូវទស្សនវិស័យនេះ។ លទ្ធផលសិក្សារបស់សិស្សចំណុះឱ្យកត្តា ធំៗចំនួន៤ គឺ៖ (១) នាយកល្អ (២) គ្រូល្អ (៣) សិស្សល្អ និង (៤) មាតាបិតា និង សហគមន៍ល្អ។ សាលារៀនត្រូវមានផែនការ អភិវឌ្ឍសាលារៀន៖ (១) ការអនុវត្ត កម្មវិធីសិក្សា និងរង្វាយតម្លៃសិក្សា (២) ការចូលរួមរបស់មាតាបិតា និងសហគមន៍ និង (៣) ការបង្កើតលក្ខខណ្ឌអំណោយ ផលដើម្បីឱ្យសិស្សទទួលជោគជ័យក្នុងការ សិក្សា។ ការពង្រឹងគណនេយ្យភាពរបស់ សាលារៀន គឺជាមធ្យោបាយប្រកបដោយ ប្រសិទ្ធភាព ដើម្បីកែលម្អលទ្ធផលសិក្សា របស់សិស្ស។

នីតិ​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​៖​ ទស្សនវិជ្ជា​ ការ​ប្រៀបធៀប​ និង​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​កម្ពុជា

៣៣​​ សុភាសិតខ្មែរ

សុភាសិតពេញនិយម បន្ថែមអត្ថបទពន្យល់អត្ថន័យ អមដោយរូបភាពកំប្លែងៗ! ជាកញ្ចក់ឆ្លុះបញ្ចាំងវប្បធម៌ បង្ហាញចិត្តគំនិតខ្មែរ ហើយនាំឱវាតល្អៗ ជាប្រយោជន៍ឱ្យអ្នកអានអាចរៀនសង្កេតមនុស្ស និងសង្គម ។